Hikayenin hepsini anlatacak değilim, ancak serinin ikinci filminin hemen başında 2015′e gelen kahramanların sayesinde, 1989 yılında hayal edilen 2015′i izleme fırsatını 90′ların başında bulduğumuzda, bu “uzak” gelecek, pek çoğumuz için olabilir gibi görünüyordu. Fakat bugün (2010) itibariyle baktığımızda, bazıları dalga geçse de, ben o zaman hayal edilen gelecekten çok daha ileride olduğumuzu düşünüyorum.

Öncelikle uçan araba hayali haricinde o dönemde tasavvur edilen bir çok şey, 2010 yılında çok daha ileri seviyede. Bunlar neler mi hadi bakalım

1. Gazete

2015 yılında insanlar hala gazete alıyorlar ve anlatıldığı kadarı ile başka bir yayın aracı da yok. Oysa günümüzde güncel gazetelerin son hallerini internetten, laptop’tan, cep telefonumuzdan takip edebiliyoruz.

2. Haberleşme aracı olarak Faks

Marty’nin patronu tarafından kovulduğu evin heryerinde mevcut faks’lara geliyor; halbuki bugün, faks oldukça ilkel bir iletişim aracı, bunun yerine e-mail kullanıyoruz.

3. Duvara asılabilen ince televizyonlar

Led teknoloji ile filmde gösterilenden çok daha ince televizyonlara sahibiz

4. Kendini kurutan mont, ve Ayağa göre ayarlanan Nike

Kabul etmek gerek, bunu daha yapamadık, ancak nanoteknolojinin tekstildeki yoğun kullanımı ile birlikte bu tür iptidai yöntemlere başvurmadan çok daha ileride ürünler yapılabileceğini not düşmek gerek.

5. Görüntülü konuşma

Skype?

6. Akıllı evler

Bu her ne kadar yaygınlaşmamış olsa da, çok daha ileri derecede konfor sunan akıllı evler mevcut

7. Cep Telefonu

Bu boyundan bağlamalı portatif telefonun yerini nelerin aldığını gösterecek değilim.

7. Şehir meydanındaki 3-D köpekbalığı

Yakın zamanda James Cameron ve Phil Jackson’la yapılan bir röportaj’da 3-D’nin evlerde yaygınlaşmasının çok da zaman almayacağını söylediler.

Uçan araba konusuna geri dönecek olursak, şunu söylemek lazım: daha 5 senemiz var..

Ama bence daha heyecan verici olan şu:

Önce:

Sonra:

Şimdi Lukoil, Saddam’ın orjinak Qurna sözleşmesini 2002 yılında fes etmesine ve Moskova’nın 2003′teki Amerika’nın Irak müdahalesine şiddetle karşı çıkmasına rağmen tekrar oyuna dahil olmak istiyor. Lukoil, Qurna 1 diye anılan birinci bölgedeki ihaleyi çoktan Shell ve ExxonMobil ortaklığına kaybetmiş durumda. Ancak Rus şirketin gözü Batı Qurna’daki 2. sahada.  Moskova Irak’ın tüm geçmiş borcunu, geçmişteki anlaşmaları dikkate almaları şartıyla sildi. Eğer bu da Lukoil’i oyuna dahil etmezse, hiçbir şey edemez gibi görünüyor.

Sonu “-yon” ile biten herşey zararlı gibi bir algılama olacak yakında, ama pek de yanlış değil sanırım. (staflasyon, enflasyon, resesyon..)

Emisyon sadece ekonomik bir terim değil bu saydıklarımın aksine, her ne kadar sebebi tamamen ekonomik de olsa, sadece ekonomik bir tanım değil. Rakamlarla emisyon hakkında biraz bilgi vereyim istedim; buyrun efendim, 4 maddede emisyon istatistikleri:

54% :

Dünyadaki toplam emisyonun gelişmekte olan ülkelere ait olan kısmı

137% :

Çin ve Hindistan’ın 1990 yılından beri saldığı emisyondaki artış oranı

138% :

Çin’in kişi başı emisyon oranın 1991 yılından beri artış oranı (kişi başı 5.8 metrik ton)

1% :

Amerika’nın 1991 yılından beri kişi başı emisyon salınımındaki sağladığı düşüş (kişi başı 19.9 metrik ton)

Günümüzün bu konudaki en başarılı şirketlerinden birisi de kuşkusuz ki Apple. 1984 yılında Apple ilk Machintosh’unu çıkardığı zaman Amerika’da yer yerinden oynamıştı. Microsoft’un aynı ayarda sayılabilecek Windows 3.0 ile piyasaya girebilmesi ise 6 yıl sürdü. Tüm bu zaman boyunca Apple piyasanın tek hakimi durumundaydı.

Bugünkü mobil telefon piyasasına geldiğimizde ise Apple 2007 yılında sunduğu iPhone son 3 sene içinde kimseye liderliğini kaptırmadı. Nokia ve Blackberry’i üreten Research in Motion her ne kadar akıllı telefon piyasasınındaki pazar payları açısından önde görünse de, gittikçe atıl hale gelmeye başlayan işletim sistemleri Apple’ın yanında oldukça yaşlı görünüyorlar. Buradaki asıl soru şu; iPhone da Mac’in kaderini mi paylaşacak?

Apple’in Mac’te yaptığı en büyük hata, diğer şirketlerle işletim sistemi lisansını paylaşmamış olmasıydı. Bu bazılarına göre Apple’ın CEO’su Steve Jobs’ın deliliğe varan kontrol isteğinden kaynaklanıyordu; zira Jobs’a göre yazılım donanımdan ayrı tutulmamalıydı. Microsoft ise tam olarak bunun tersini yaptı ve donanım üreticilerine kendi işletim sistemini sundu. Diğer programcıları Windows uyumlu yazılım yazmaları konusunda yüreklendirdi ve günün sonunda Windows başlı başına bir fenomen haline geldi.

Apple’in iPhone’la olan macerası da 1984′deki durumun tekerrürü olacak gibi görünüyor. Zira o dönemde Microsoft’un yaptığını şimdi Google yapıyor. Google Android adında yeni bir işletim sistemi tasarladı. Tipik bir Google uygulaması olduğu için ücretsiz. Yani cep telefonu üreticileri bu işletim sistemini hiçbir maliyete katlanmadan kullanabiliyorlar. Android iPhone’un yapamadığı şeyleri yapabiliyor (örneğin aynı anda birden çok uygulama çalıştırmak gibi).

Tabi Apple da tüm bu süreçten hiçbirşey öğrenmeden çıkmadı. Tıpki Microsoft gibi o da yazılımcıları iPhone için yazılım üretmeleri konusunda cesaretlendirdi ve bugün 100,000′in üzerinde iPhone yazılımı mevcut ki bu rakam Android için mevcut yazılımlardan 10 kat daha fazla. Ama belki de zamanla iPhone uygulamaları Android için de kullanılabilir hale gelecek. Araştırma şirketleri 2012 itibariyle Android’in iPhone’dan daha fazla pazar payı olacağını tahmin ediyorlar.

Belki önümüzdeki sene Apple’ın piyasaya süreceğinin dedikodusu alıp yürüyen Tablet-PC’si ile bir kez daha piyasayı vurabilir ama tek başına iPhone ile Android ordusu karşısında dayanabileceğini düşünmek fazla iyimserlikten başkası değil. Teknoloji piyasası da ironik bir şekilde, tarih gibi, tekerrürden ibaret..

Buyrun, işte ünlülerin önceki ve sonraki halleri, bakalım beğenecek misiniz?

1- Anakin Skywalker – Darth Vader

2- November – Neo

3- Palpatine – Darth Sidious

Benim ilk üçüm budur; var mı önerisi olan?

Online haber sitelerindeki ortak tasarım, ortada resimli büyük bir 5-10 madde arasında değişen gündem bölümü, ve diğer içeriğin listelendiği alt bölümler. Genelde günün manşetleri buraya atılıyor; gün içerisinde yaşanan gelişmeler doğrudan buradan takip ediliyor.Ancak yapılan yorumlarda bir şey var.

O da geleneksel gazetelerde 3. sayfa haberi olarak geçen haberlere yapılan “Aman tanrım toplumsal çöküntü içindeyiz!” yorumları. Öncelikle 3 sayfaları vahşet, kan ve dehşet içerdiği için memleket haberleri bölümünü es geçen toplumsal güruh, toplumun internette birlikte bir anda çöküşe geçebileceğine inanacak kadar sığ. Zira kızından olan kızına taciz eden adam, bunu internet daha türkiyeye gelmeden önce yapmaya başlamış. Yine kafa kesme, kol biçme gibi içeriklerin hepsi, çok daha önceden de vardı zaten.

Konu toplumsal duyarlılığımızın sadece haber yorumu boyutunda kalması ; zaten bunun için interneti suçlamak en kolayı. Gelişen dünya bizi hep kötüye götürüyor inancı, iyi gelişmelerin umursanmayıp, sadece kötü gelişmelerin sorumlusunu kendisi değil, ama sistem olarak gören bireyin en sığ sığınağı.

“40 Yaşında, evli, bakımlı bir bayanım. 18-28 yaşları arasında 3 aylık bir ilişki arıyorum. Kocam’ın hormon tedavisi (6 aylık hamile) kendisini geçici olarak servis dışı ettiğinden, benimle ilgilenecek birini arıyorum. Sen benimle ilgilen, ben de seninle. Elektrostimulasyonumda bir sorun yok; ancak partnerimin yapay yerine orjinal ekipmanları olmasını tercih ederim. Lütfen resminizi ve aşı sertifikanızı Posta kutusu 2238′e gönderin”

Posta kutusunun şehrini sormadan size kötü bir haberim var. Söz konusu gazete ilanı 1986′ya ait, ve 2019′a dair seks varsayımların biri. Arthur C. Clarke‘in July 20, 2019: Life in the 21st Century isimli kitabında yaptığı öngörülerden birtanesi bu. Aslında yaptığı tahminlerde, bazı abartılar hariç, oldukça makul şeyler yazmış Arthur. O zamanda internet’i öngöremediğinden, söz konusu ilanı bir gazete ilanı olarak düşünmüş örneğin. Bu ve buna benzer ilanlara internetin çok da saklı olmayan köşelerinde rastlıyoruz artık. Bununla birlikte, buradaki kadar “geniş” kocalara da rastladığımızı söyleyebiliriz. 2009 yılının bahar aylarında yapılan bir röportaj’da eş değiştirmenin Türkiye’de epey yaygın olduğunun altı çiziliyordu. (Habertürk’tü sanırım).

1986′da, yani bundan 24 sene önce, aslında şimdi bile okunduğunda, garip gelen şeylerin aslında o kadar da garip olmadığını, gariplik tanımının da hayli değiştiğini söyleyebiliriz. Aslına bakarsanız, bugün söylenecek çok az şeyin insanlar tarafından garip karşılanacağını düşünüyorum. Sonuçta kızının kendisinden olan kızına tacizde bulunan bir adamın zamanında yaşıyoruz. Şüphesiz hepimiz sapıtmadık. Ancak özümseme konusunda epey yol aldığımızı kabul etmeliyiz.

Hazır yeri gelmişken; şu yazıya da bir bakın derim:

İyice arsızlaştık; Nereye gidiyoruz?

Haberin orijinali için

Stoll’un harikulade (!) öngörüleri şu şekilde devam ediyor:

“..Nicholas Negroponte, MIT Medya Lab. direktörü, yakında kitap ve gazeteleri internetten alacağımızı tahmin ediyor. Yaa, ne demezsiniz?

Bu pahalı oyuncakların sınıflarda kullanılması çok zor ve ciddi bir öğretmen eğitimine ihtiyaç olacak. Elbette ki çocuklar video oyunlarını çok severler, fakat kendi tecrübelerinizi düşünün: Daha önce izlemiş olduğunuz herhangi bir eğitsel video’yu hatırlayananız var mı?

Bize anlatılanlara bakın: çevrimiçi alışveriş yapabilecekmişiz. Uçak biletimizi online satın alıp, restoranlar için rezervasyonlarımızı bilgisayar başında yapabilecekmişiz. Dükkanlar atıl hale gelecekmiş? Peh, peki nasıl oluyorda benim mahallemde yer alan alışveriş merkezinin bir öğleden sonra yaptığı satış miktarı, koca internetin bir aylık satışından fazla oluyor?  Diyelim ki internet üzerinden güvenilir bir şekilde para göndermenin yolu bulundu, ki sizi temin ederim bulunmadı, internet kapitalizm’in en önemli öğesini hiçe sayıyor: “Satışçıları!” “.

Bu muhteşem öngörülerinden sonra bugün neler düşünüyor sevgili Clifford bilmiyorum, ancak hala yazıyorsa, çok büyük ihtimalle bir blogu var, ve dergiye gönderdiği yazılarını internet üzerinden mail ile yapıyor. Muhtemelen maaş hesabını internetten kontrol ediyor, ve ödemelerini internet bankacılığını kullanarak yapıyor. Clifford’un bilmediği, ya da bilmezden geldiği şey şu ki, kapitalizm’in temel gerçekliği satış elemanları, tezgahtarlar değildir. Aslında internet’in ilk zamanları ile birlikte Adam Smith’in tanımladığı piyasaya benzer birçok özelliği olduğunu söylemeliyim. Bu mükemmel ve farazi piyasanın internette en azından bir süre hüküm sürdüğünü kabul etmek gerek, zira aksak piyasaların en temel problemi, asimetrik informasyon,  yani tarafların birbirleri hakkında tam ve doğru bilgiye sahip olmamalarıdır. Ancak internet ile birlikte bu problemin bir süreliğine de olsa ortadan kalktığını düşünüyorum. Neden mi?

Birincisi, internet kullanıcılarının tüm özelliklerini takip etmek adına, şimdiye kadar icat edilmiş en gelişmiş ve bana göre en etkin araç. Her uğradığınız site, satıcılara, karakterinizden bir “log” bırakıyor, ve satıcılar da sizi bu loglara servis edilmiş çerezlerle avlamaya çalışıyor. Ancak her şey alıcının lehine çalışmıyor. Tüketicilerin de örgütlendiği, birbirleriyle çok ciddi bilgi alışverişi yaptıklarına da şahit oluyoruz. Bunun haricinde fiyat / performans konusunda en detaylı aramaları yine internet üzerinden yapabiliyor tüketiciler, ki bu da asimetrik bilginin giderek azaldığının en temel göstergelerinden biri kanımca. Ancak bu dönem belli bir süre için geçerliydi, çünkü kapitalizm, gerçek mayasını, yani kapalı kapılar ardındaki ticareti yeniden bir şekilde sisteme sokmayı başardı.

Kapitalizm’de arz tarafında tüm aktörlerin mutlak rekabet sonucu tüketicilere faydaları olduğu varsayılır, böylelikle tüketicinin faydasını maksimize eden ideal sistem kapitalizm’dir; ancak kapitalizm’in asıl amacı, tam rekabet değil, monopoller oluşturmaktır. Kimse sonsuza kadar başabaş noktasında kalmak istemez; daha fazla kar için de yegane koşul, monopoller ya da duopoller oluşturmaktır.  Bu noktada da internetin artık o tam rekabet piyasasından uzaklaşmaya başladığını kabul etmek gerek.

Bir de şuna bakın tabi: Google mı Microsoft’tan çıkar, Microsoft mu Google’dan?

Yukarıdaki resim, 1940′lı yıllarda New York Dünya Ticaret Fuarında çekilmiş. Resimdeki bayan,Betty Craig, 1960′lı yıllardan olması beklenen geleceğin kadını kıyafetleri ile poz veriyor; elinde tuttuğu da yine 1960′lı yıllarda General Motors tarafından üretilmesi planlanan aracın bir modeli. Her bir ferdin temsil ettiği değerler 2000′li yıllarla birlikte çökmüş durumda. Önce dünya kadını 80′li yıllarda bir takım geçiş emareleri gösterse de asla böyle giyinmedi. 1999′da New York’taki Dünya Ticaret Merkezi terörist saldırıya uğradı ve son olarak, 2008′de GM iflasını açıkladı.

Geçmişin geleceği, ironilerle devam ediyor..

Haberin orijinali için: http://www.paleofuture.com/blog/2009/12/30/miss-futurama-1940.html

Google’ın iş modeli tamamiyle reklam üzerine kurulu. Yani içerik bedava ancak Econ101 derslerinde verildiği üzere “There is no free meal!”. Google içerik oluşturmadan doğrudan oluşmuş içerikle ilişkilendirdiği reklamlar ile kar ediyor ve bu sayede her zaman sorunsuz görünüyor. Zira iş modeli tamamiyle elçiye zeval olunmaz şeklinde çalıştığından, kullanıcılar olası aksaklıklardan google’ı sorumlu tutmuyorlar. Halbuki örneğin Chrome tarayıcısının Explorer’dan dahi kötü tecrübelere sebebiyet verdiğini rahatlıkla söyleyebilirim.

İçerik üzerinden para kazanma saltanatı, Microsoft’un arama motoru Bing ile amerikanın önde gelen medya kuruluşlarının yaptığı anlaşmalarla enteresan bir yere gidiyor. Artık bazı online medya içeriği Google’da listelenmeyecek ve sadece Bing’de yer alacak. Bunun karşılığında Microsoft da içerik sahiplerine yüklü ödemeler yapmayı göze aldı bile. Reklam pastasından payını hiç bir lisans ücreti ödemeden alan Google bazen Maltepe pazarı esnafına benziyor. Tüketici yine memnun, zira çok da dikkat etmediği reklamlara çok da fazla boğulmadan bedava içeriğe sahip olmaya devam ediyor. Ama bu arada unutmadan şunu da ekleyelim: Apple reklamların belli bir süre izlenmediği zaman bilgisayarınızı tamamen kitleyen yeni bir programın lisansı için Amerikan Patent Ofisine başvuruda bulundu.Bu şu demek oluyor, artık bizi çok da rahatsız etmeyen reklamların bu rahat tavrı, reklamverenlerin canını sıkmaya başladı. Bu durumda Google’ın iş modeli üzerinde yeniden düzenlemelere gideceği şüphesiz, şüphe taşıyan tüketicinin Google’ın Microsoftlaşmasına vereceği tepki..